Osteoporose

Wat is osteoporose?

Een diagnose osteoporose laat vaak meer vragen dan antwoorden achter. Het is normaal om bang te zijn voor wat het betekent en te twijfelen aan de dagelijkse activiteiten en bezigheden die kunnen worden uitgevoerd. Hieronder leest u meer over wat osteoporose is, wat de oorzaken kunnen zijn en wat u in het dagelijks leven kunt doen.

Osteoporose en veranderingen in de botstructuur

Osteoporose is een ziekte die wordt gekenmerkt door een afname van de botmassa en een verandering in de botstructuur. Verminderde botmassa verhoogt het risico op fracturen.

Botten hebben cellen die nieuw botweefsel vormen, osteoblasten, en cellen die het opnieuw absorberen, osteoclasten. Als het evenwicht tussen deze cellen verandert en het weefsel meer reabsorbeert dan wordt hersteld, neemt het mineraalgehalte van het bot af, wat leidt tot osteopenie of osteoporose.

osteopenie

Osteopenie betekent een botdichtheid die lager is dan normaal, maar niet voldoet aan de densitometrische limiet van osteoporose. Het zal niet onvermijdelijk overgaan in osteoporose, maar het fractuurrisico en andere risicofactoren worden als geheel beoordeeld.

Osteoporose kan verschillende oorzaken hebben: erfelijke aanleg, levensstijl en dieet, langdurig gebruik van corticosteroïden en, in zeldzame gevallen, specifieke genetische veranderingen.

Waarom ontstaat osteoporose?

Genetische oorzaken van osteoporose

Erfelijke factoren beïnvloeden de botdichtheid en het fractuurrisico. Een heupfractuur van een ouder is een van de bekende risicofactoren, maar seksuele druk alleen betekent niet dat iemand osteoporose zal ontwikkelen. Uw eigen risico wordt samen met andere factoren beoordeeld.

Vroege menopauze als oorzaak

Wanneer een vrouw de menopauze heeft, daalt de hoeveelheid oestrogeen, het vrouwelijke geslachtshormoon, sterk. Oestrogenen stimuleren de vorming van nieuw botweefsel. Als de menopauze vroeg begint, rond de leeftijd van 45 jaar, kan de daling van het oestrogeengehalte in de eerste jaren meer dan 5% botverlies veroorzaken.

Hetzelfde fenomeen kan optreden bij mannen met een laag testosteron, het mannelijke geslachtshormoon. Mannen blijven echter tot op latere leeftijd testosteron produceren en hebben daarom de neiging er later last van te krijgen dan vrouwen. Bij een vervroegde menopauze is het belangrijk om osteoporosetesten te doen.

Natuurlijke verouderingsprocessen en osteoporose

Iedereen zal osteoporose krijgen als hij of zij lang genoeg leeft, omdat botten na verloop van tijd op natuurlijke wijze ontkalken. Daarom is osteoporose die optreedt op de leeftijd van 70-90 jaar normaal. Het is echter mogelijk om het lichaam de beste initiële omstandigheden te bieden door de botten dagelijks te stimuleren en de inname van calcium en vitamine D te garanderen, om breuken en mislukkingen zelfs op oudere leeftijd te voorkomen.

Corticosteroïden als oorzaak van osteoporose

Corticosteroïden, zoals prednisolon, zijn hormonen die ontstekingsprocessen remmen. Daarom worden ze vaak gebruikt door bijvoorbeeld mensen met astma en reumatoïde artritis. Het probleem met prednisolon is dat het ook de opname van calcium en vitamine D in de darmen vermindert, die essentieel zijn voor het behoud van de botmassa.

Bovendien bevordert prednisolon de activiteit van botresorberende cellen, osteoclasten, en remt het botvormende cellen, osteoblasten. Daarom vereist de combinatie van verminderde absorptie van calcium en vitamine D en verhoogde activiteit van botresorberende cellen speciale aandacht voor de ontwikkeling van osteoporose tijdens langdurig gebruik van corticosteroïden.

Hyperthyreoïdie als oorzaak van osteoporose

Een overmatig versnelde stofwisseling is iets waar na de menopauze speciale aandacht aan moet worden besteed. Een verminderde hormoonproductie in combinatie met een verhoogd metabolisme verhindert dat botvormende cellen, osteoblasten, bijblijven. Het vervangingsproces van botweefsel gebeurt te snel, terwijl de activiteit van de cellen die het reconstrueren al is afgenomen.

Osteoporose en darmziekten

Darmziekten leiden vaak tot een verminderde opname van vitamines en mineralen. In verband met chronische darmontstekingen kan het raadzaam zijn om op medische indicatie een bloedtest te doen om de calcium- en vitamine D-waarden te controleren.

Alcohol en roken als oorzaken van osteoporose

Roken en overmatig alcoholgebruik verhogen de botresorptie. Daarom breken botten sneller af dan ze worden herbouwd, waardoor het risico op osteoporose toeneemt.

Cortisol als oorzaak van osteoporose

Cortisol wordt ook wel het stresshormoon genoemd omdat het helpt bij het omgaan met stressvolle situaties. Wanneer de niveaus ervan lange tijd hoog blijven, bijvoorbeeld tijdens langdurige stress, neemt de activiteit van botresorberende cellen toe en wordt de activiteit van bot-, spier- en kraakbeenvormende cellen geremd. Daarom hebben de effecten niet alleen invloed op de botten, maar ook op de spieren en het kraakbeen.

Osteoporose en laag gewicht

Botten worden sterker als ze worden belast. Daarom beïnvloedt het lichaamsgewicht de belasting waaraan ze worden blootgesteld tijdens dagelijkse activiteiten. Een lager gewicht vermindert de compressie van de botten en dus minder activiteit van de cellen die botweefsel vormen.

Artritis als oorzaak van osteoporose

De behandeling van reumatische aandoeningen omvat meestal corticosteroïden, die de ontstekingsactiviteit snel verminderen. Zoals hierboven beschreven hebben deze medicijnen echter een negatief effect op de botten: ze voorkomen de opname van calcium en vitamine D uit het maagdarmkanaal en verhogen de activiteit van botresorberende cellen. Tegelijkertijd zorgt de ontstekingstoestand ervoor dat het lichaam geen vitamines en mineralen opneemt en richt het zijn energie op het ‘genezen’ van de gewrichten of de getroffen gebieden.

Supplementen en osteoporose: calcium, vitamine D en magnesium

De gezondheid van de botten hangt nauw samen met de inname van calcium, vitamine D en magnesium. Deze combinatie is belangrijk omdat een tekort aan vitamine D het vermogen van de darm om calcium op te nemen vermindert, terwijl magnesium een essentieel mineraal is voor de botvorming. Bovendien is de medische behandeling van osteoporose minder effectief als de inname van calcium en vitamine D onvoldoende is.

Voedingsmiddelen bevatten doorgaans voldoende magnesium. Als de darmfunctie echter verstoord is of de voeding zeer beperkt is, kan een supplement noodzakelijk zijn.

Vitamine D wordt vooral verkregen door blootstelling aan de zon en vette vis. Omdat maar weinig mensen voldoende vis eten om aan hun vitamine D-behoefte te voldoen, vooral in de wintermaanden, adviseert de Deense gezondheidsautoriteit een dagelijkse inname van 20 µg vitamine D voor alle mensen met osteoporose.

De belangrijkste bronnen van calcium zijn melk, melkproducten en kazen, maar u kunt calcium ook uit voedingssupplementen halen.

Osteoporose: behandeling en voorzorgsmaatregelen

Osteoporose vereist beoordeling en follow-up door gekwalificeerde beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg. De behandeling kan medicatie, aangepaste lichamelijke activiteit, valpreventie en voedingsmaatregelen omvatten, afhankelijk van de situatie van elke persoon.

Manuele therapie geneest osteoporose niet, het is niet bewezen dat het de opname van calcium of vitamine D verbetert en het vervangt de geïndiceerde behandeling niet. Als er ernstige pijn optreedt na een val, lengteverlies, nieuwe rugpijn of een breuk, is een medisch onderzoek noodzakelijk.

Kan osteoporose genezen worden?

Het doel van voeding, medicijnen en lichamelijke activiteit is het vertragen van de botresorptie, zodat de botten beter bestand zijn tegen de natuurlijke calciumverwijdering die in de loop van de tijd plaatsvindt.

Het doel is niet om osteoporose te genezen. De noodzaak en timing van DXA-follow-up wordt individueel beoordeeld. Een ongewijzigd T-getal alleen bewijst niet dat het botverlies is gestopt, omdat er variatie is in de metingen en het resultaat wordt geïnterpreteerd samen met het fractuurrisico en de behandeling.

Passende lichaamsbeweging, voeding en, indien nodig, medicatie kunnen het risico op fracturen verminderen. De botdichtheid kan tijdens de behandeling veranderen, maar het succes van de behandeling wordt niet uitsluitend beoordeeld op basis van het feit of de densitometrische klasse verandert.

U kunt veel doen om osteoporose te voorkomen: hier volgen nog enkele nuttige tips.

Lichamelijke activiteit voor osteoporose

Lichamelijke activiteit is een zeer belangrijk onderdeel van de behandeling van osteoporose. Onderzoek toont aan dat kracht- en impacttraining cellen kan stimuleren die het bot opnieuw opbouwen en helpen versterken.

Om fracturen en mislukkingen te voorkomen, wordt aandacht besteed aan drie gebieden: fysieke activiteit, voeding en mogelijke medicamenteuze behandeling.

De keuze van fysieke activiteit in verband met osteoporose is zeer individueel. Het hangt onder meer af van eventuele eerdere valpartijen of breuken. Het uitgangspunt is om het lichaam te voorzien van stimuli die geschikt zijn voor de huidige toestand: daarom moeten de oefeningen worden aangepast om het te versterken zonder het te overbelasten of de pijn te vergroten.

De training richt zich op kracht, slagwerk en balans. Het belangrijkste doel is het voorkomen van vallen door het verbeteren van kracht en balans. Zoals hierboven beschreven verhogen de effecten op botten de activiteit van botvormende cellen, osteoblasten, die de botreconstructie bevorderen.

Simpel gezegd: goede verzorging, goede begeleiding en fysieke activiteit kunnen ervoor zorgen dat uw lichaam en botten sterker worden.