Nierstenen

Soorten nierstenen

• Berekeningen calciumoxalaat: Ze worden gevormd als er te veel calcium en oxalaat in de urine zit.
• Berekeningen calciumfosfaat: Ze zijn samengesteld uit calcium en fosfaat en ontstaan wanneer de omgeving van de urinewegen te alkalisch of alkalisch wordt.
• Urinezuurstenen: Ze worden gevormd als de urine te veel urinezuur bevat.
• Struvietberekeningen: Ze kunnen zich vormen na een urineweginfectie. Ze zijn vaak gemaakt van een combinatie van magnesium, ammonium en fosfaat.
• Cystinestenen: Ze worden gevormd in de aanwezigheid van een genetische ziekte genaamd cystinurie, waarbij het lichaam een overmatige hoeveelheid cystine elimineert.

Bron: minmedicin.dk

Waarom vormen zich nierstenen?

Stenen ontstaan wanneer bepaalde stoffen in de urine concentraties bereiken die de kristallisatie bevorderen. Het risico hangt af van het type steen, de hoeveelheid urine, voeding, medicijnen, infecties, stofwisselingsziekten en anatomische of erfelijke kenmerken.

Vloeistoffen

Het verhogen van de urineproductie vermindert het risico voor veel mensen, maar het doel moet van geval tot geval worden afgestemd. Iedereen met hartfalen, nierziekte of andere vochtbeperkingen moet het advies van hun arts opvolgen. De kleur van de urine kan een ruwe indicatie geven van hydratatie, maar het diagnosticeert of sluit stenen niet uit.

Voeding en metabolisme

De indicaties zijn afhankelijk van de berekening en de analyse van de testen. Voor veel calciumstenen worden een normale calciuminname, natriumreductie en een matige consumptie van dierlijke eiwitten aanbevolen op basis van het individuele profiel. Alle voedingsmiddelen die oxalaat bevatten, mogen niet zomaar worden weggelaten. Bij urinezuurstenen is het belangrijkste de aanhoudend zure urine, die verband houdt met verschillende metabolische factoren; het is niet alleen de pH van voedsel die de pH van urine bepaalt.

Infecties en erfelijke ziekten

Sommige bacteriën die urease produceren, kunnen bijdragen aan het ontstaan van struvietstenen. Cystinurie daarentegen is een erfelijke tekortkoming in het renaal transport van bepaalde aminozuren, en niet een generieke enzymdeficiëntie. Afwijkingen van de urinewegen kunnen bijdragen aan stagnatie of obstructie en vereisen urologisch onderzoek.

Symptomen van nierstenen

Nierstenen veroorzaken niet noodzakelijkerwijs symptomen, vooral als ze klein of grindachtig zijn. Ze kunnen echter nierkoliek veroorzaken, die doorgaans wordt gekenmerkt door: Plotselinge pijn, vaak ernstig en met tussenpozen.

De pijn bevindt zich meestal aan de zijkant of achterkant, net onder de laatste ribben. Het kan uitstralen naar de lies en geslachtsorganen en gaat vaak gepaard met misselijkheid en braken.

Het kan zo intens zijn dat u tijdens de krampen voortdurend rondloopt, of het kan minder intens zijn en lijken op een dof ongemak in het niergebied zonder straling.

In sommige gevallen is bloed in de urine te zien, maar vaker is de hoeveelheid microscopisch klein en alleen met een teststrip te detecteren. Bloed komt uit kleine slijmvlieslaesies veroorzaakt door stenen. Sommige mensen ervaren ook een branderig gevoel tijdens het urineren en een constante behoefte om te plassen: deze symptomen rechtvaardigen ook het testen op een mogelijke urineweginfectie.

Als u ernstige, periodieke pijn in uw zij of rug heeft, vaak gepaard gaande met misselijkheid en braken, of koorts die verband houdt met een vermoedelijke urineweginfectie, neem dan onmiddellijk contact op met uw arts of de eerste hulp. De nierfunctie kan gevaar lopen en vergroot de kans op het ontwikkelen van sepsis.

Bron: Pacienthandbogen.dk

Diagnose van nierstenen

De evaluatie omvat altijd de klinische geschiedenis en symptomen, die vaak leiden tot een vermoedelijke diagnose. Degenen die al stenen hebben gehad, lopen een groot risico anderen te vormen. Lichamelijk onderzoek kan ook drukpijn in het nier- en flankgebied aan het licht brengen.

Urine kan worden getest met een peilstok, die vaak bloed detecteert en tekenen van infectie kan vertonen. Bloedonderzoek kan een infectie opsporen en informatie geven over de vraag of de nierfunctie verstoord is.

Een nier-echografie zal slechts in sommige gevallen stenen detecteren, maar het is nuttig om te weten of er sprake is van een verstopping van de urine-uitstroom uit de nier, omdat dan de urinewegen en de nieren kunnen vergroten. Ook bij kinderen en zwangere vrouwen waarbij een vermoeden bestaat dat ze stenen hebben, wordt als eerste onderzoek altijd gebruik gemaakt van een echografie.

Als er echter stenen worden vermoed, is een CT-scan de meest nauwkeurige test voor het identificeren van stenen en het bepalen van hun aantal, grootte en locatie. Het kan ook de toestand van de nieren en de urinewegen aantonen, die mogelijk door stenen zijn aangetast, of een andere ziekte identificeren.

Bron: Pacienthandbogen.dk

Behandeling van nierstenen

De behandeling hangt af van de grootte en locatie van de steen, de ernst van de symptomen, de nierfunctie en de aanwezigheid van een infectie. NSAID’s kunnen als pijnstiller worden gebruikt wanneer het de persoon uitkomt; ze “duwen” de steen niet en kunnen in sommige omstandigheden gecontra-indiceerd zijn.

Veel kleine stenen passeren spontaan, maar de waarschijnlijkheid en timing van de passage varieert. Uw arts kan pijnstillers voorschrijven en, in bepaalde gevallen, medicijnen om de overgang te vergemakkelijken. Er worden tests en beeldvorming gebruikt om er zeker van te zijn dat de steen is gepasseerd en dat de nier niet is geblokkeerd.

Koorts of koude rillingen en mogelijke stenen en verstoppingen zijn noodsituaties. Oncontroleerbare pijn, aanhoudend braken, uitdroging of een duidelijk verminderde urineproductie vereisen ook dringende aandacht. Een geïnfecteerde obstructie kan antibiotica en onmiddellijke drainage met een ureterstent of nefrostomie vereisen, naar goeddunken van de uroloog.

Stenen die niet overgaan of complicaties veroorzaken, kunnen worden behandeld met schokgolven, ureteroscopie of andere procedures. Er is geen vaste termijn van vier of acht weken die voor iedereen geldt.

Terugvalpreventie

Analyse van het materiaal dat na de steen is doorgegeven en, indien nodig, bloed- en urinetests helpen bij het kiezen van een specifieke preventie. Calcium-, urinezuur-, struviet- en cystinestenen vereisen niet allemaal hetzelfde dieet of dezelfde medicijnen.

• Het drinken van voldoende urine kan herhaling verminderen, maar als er hart- of nierfunctiebeperkingen zijn, moet er overeenstemming over het doel worden bereikt.
• Normaal gesproken wordt de normale calciuminname via voedsel gehandhaafd en is het zout beperkt. Het verminderen van calcium in de voeding kan het risico op het ontwikkelen van bepaalde stenen vergroten.
• Dierlijke eiwitten, purines en oxalaat variëren afhankelijk van het type steen en de testresultaten. Het is niet gepast om peulvruchten, groenten of alle voedingsmiddelen die oxalaat bevatten automatisch te verbieden.
• Gewicht, lichamelijke activiteit en de beheersing van diabetes of andere ziekten dragen bij aan de algehele gezondheid, maar zijn geen vervanging voor specifieke preventie.

Preventieve medicijnen zijn voor sommige mensen. De keuze is ter beoordeling van de arts op basis van het metabolische profiel en het recidief.

Complicaties van nierstenen

Gecompliceerde stenen die verband houden met zaken als koorts, infectie en/of vergroting van het nierbekken, hydronefrose genaamd, kunnen leiden tot sepsis en/of verlies van de nierfunctie als ze niet worden behandeld. De meeste stenen verdwijnen echter spontaan en veroorzaken zelden chronisch nierfalen.

Naast de ernstige medische complicaties die zojuist zijn beschreven, kunnen frequente en terugkerende stenen de kwaliteit van uw leven aanzienlijk verminderen. Ze kunnen angst veroorzaken voor het bijwonen van sociale evenementen, reizen en andere activiteiten, omdat de pijn plotseling kan optreden en zeer intens kan zijn. Daarom is het belangrijk om te focussen op preventieve factoren die het risico op herhaling verminderen.

Hoe vaak komen nierstenen voor?

Nierstenen komen vaak voor en kunnen meerdere keren bij dezelfde persoon voorkomen. De frequentie en waarschijnlijkheid van herhaling varieert sterk, afhankelijk van de bevolking, leeftijd, geslacht, steentype, medische aandoeningen, klimaat en duur van de observatie.

De percentages verkregen uit de gegevens van Denemarken of andere landen mogen niet als Belgische statistieken worden gepresenteerd. Voor elke individuele patiënt is het zinvoller om de steensamenstelling en persoonlijke risicofactoren te beoordelen dan om een algemeen percentage te hanteren.

Waar kunt u contact opnemen?

Een vermoedelijke niersteen vereist een medische evaluatie, waaronder mogelijk urine- en bloedonderzoek en beeldvorming. Een osteopaat kan de obstructie niet diagnosticeren, de steen breken of de verwijdering ervan vergemakkelijken met handmatige technieken.

Koorts of koude rillingen, zeer ernstige of oncontroleerbare pijn, aanhoudend braken, onvermogen of ernstige vermindering van plassen vereisen dringende hulp. Neem snel contact op met uw arts, ook als u zwanger bent, slechts één functionerende nier heeft of een nierziekte heeft.

Een sportprofessional kan helpen bij verschillende aandoeningen aan het bewegingsapparaat, wanneer urgente oorzaken van urineren zijn uitgesloten. Instructies voor vloeistoffen, dieet, medicijnen en controle moeten de medische geschiedenis en het steentype volgen.