fibromyalgie

Wat is fibromyalgie?

Fibromyalgie is een aandoening die spierpijn en vermoeidheid door het hele lichaam veroorzaakt. Mensen met fibromyalgie kunnen gevoelige plekken hebben waar zelfs lichte druk pijnlijk is. Naast pijn kan het slaapstoornissen, stemmingswisselingen en geheugenproblemen veroorzaken, ook wel ‘fibromyalgiemist’ genoemd.

De oorzaak van fibromyalgie is nog niet volledig bekend, maar er wordt aangenomen dat deze verband houdt met een combinatie van genetische, omgevings- en psychologische factoren. De behandeling richt zich op het verlichten van de symptomen en het verbeteren van de kwaliteit van leven, vaak met een combinatie van medicijnen, veranderingen in levensstijl en behandelingen zoals kinesitherapie en osteopathie.

Symptomen van fibromyalgie

Fibromyalgie wordt gekenmerkt door wijdverspreide pijn in alle vier de kwadranten van het lichaam. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen, in een verhouding van 3:1. Het wordt ook vaak geassocieerd met andere reumatische aandoeningen: zo heeft 25% van de mensen met reumatoïde artritis, 50% van de mensen met het syndroom van Sjögren en 30% van de mensen met systemische lupus ook fibromyalgie.

Uit onderzoek blijkt dat fibromyalgie verklaard kan worden door abnormale centrale verwerking van pijnlijke stimuli, dat wil zeggen door sensibilisering van de pijnmodulerende systemen van het centrale zenuwstelsel. Afferente neuronen, of neuronen die stimuli naar het zenuwstelsel transporteren, worden gevoeliger, wat resulteert in een grotere gevoeligheid voor pijn.

Over het algemeen gaat hevige pijn vaak gepaard met symptomen zoals slaapstoornissen, verhoogde vermoeidheid, cognitieve stoornissen, hoofdpijn, kaakspanning, gevoeligheidsstoornissen (verminderde of verhoogde reactie op stimuli) en viscerale symptomen zoals darm- en blaasirritatie. Het vermogen om te functioneren kan ook verminderd zijn door pijn, wat een impact heeft op het dagelijks leven.

Er is gedocumenteerd dat mensen met fibromyalgie een lagere drempel hebben voor mechanische stimulatie in het diepe weefsel en andere stimuli zoals hitte en kou.

Bronnen: Reumatologen 3. Udgave, Pathology and Intervention in Musculoskeletal Rehabilitation, Second Edition, Sundhed.dk

Oorzaken en risicofactoren van fibromyalgie

De oorzaken van fibromyalgie zijn nog niet volledig bekend, maar er zijn verbanden tussen deze aandoening en andere belangrijke factoren:

• Er bestaat een verband met langdurige chronische pijn die langdurig nociceptieve prikkels naar het zenuwstelsel stuurt. Dit kan biochemische en neuroplastische veranderingen in het zenuwstelsel veroorzaken en overgevoeligheid veroorzaken.
• Er lijkt ook een genetische link te bestaan: kinderen van kinderen met fibromyalgie hebben bijvoorbeeld een 8 keer hoger risico om het te ontwikkelen. Een Amerikaans onderzoek toonde een dertienvoudig verhoogd risico aan bij broers en zussen. Op chromosoom nr. 17 hebben een gebied geïdentificeerd dat vatbaar kan zijn voor de ontwikkeling van fibromyalgie.
• Het heeft ook een verband met psychosociale en omgevingsfactoren. Externe invloeden zoals fysiek of psychologisch trauma, chronische nek- of lage rugpijn en langdurige stress dragen waarschijnlijk bij aan de ontwikkeling van de aandoening.
• Verschillende onderzoeken hebben ook veranderingen beschreven in de hypothalamus-hypofyse-bijnieras en de functie van het autonome zenuwstelsel bij mensen met fibromyalgie.
• Er kunnen veranderingen in de niveaus van pro- en ontstekingsremmende cytokines worden waargenomen, wat de toegenomen stijfheid en slaapstoornissen kan verklaren.
• Ze vonden ook minder μ-opioïdereceptoren, die het lichaam gebruikt om pijn te verlichten. Dit zou kunnen verklaren waarom preparaten op basis van morfine niet effectief zijn in deze groep, terwijl is aangetoond dat tramadol, dat noradrenerge en serotonerge effecten heeft naast zijn werking op μ-opioïdereceptoren, effectiever is.

Het verdient aanbeveling lokale pijnlijke aandoeningen zoals hernia’s en peesproblemen snel aan te pakken, zodat deze zich niet ontwikkelen tot pijnsensitisatie en concentratie en daarmee een groter risico op fibromyalgie.

Langetermijneffecten en complicaties van fibromyalgie

Er zijn niet veel uitkomststudies die complicaties op de lange termijn onderzoeken fibromyalgie. Deze groep ervoer bijvoorbeeld geen stijging van de sterfte, maar de gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven was over het algemeen lager vergeleken met andere groepen met chronische ziekten.

Een onderzoek uit 1998 naar myofasciale pijn en whiplash, wat ook kan voorkomen bij fibromyalgie, laat zien dat het revalidatieprogramma zijn effect tot 2 jaar later behield, wat de symptoombeheersingsstrategieën, de levensvreugde en de vermindering van het ziekteverzuim ten goede kwam. aan de ziekte.

Bij de meeste mensen met fibromyalgie zijn de symptomen chronisch, maar velen kunnen blijven werken; toch is 10 tot 15 procent arbeidsongeschikt verklaard. Er werd een verband gevonden dat het nut aantoont van een juiste diagnose in een vroeg stadium zodat de ziekte adequaat behandeld kan worden. Uit Amerikaanse onderzoeken blijkt dat passende rehabilitatiemaatregelen helpen de werkgelegenheid te behouden.

In Denemarken ontvangt ongeveer 50 procent van deze groep een sociale uitkering, wat in het algemeen een verminderd vermogen om te werken betekent.

Psychologische aspecten van het leven met fibromyalgie

Het is bekend dat er een verband bestaat tussen depressie, angst en chronische pijn. In behandelcentra bedraagt de prevalentie van depressie en angst bij mensen met chronische pijn 40-60%. Studies die voornamelijk op de algemene bevolking waren gebaseerd, vonden echter een risico van 7,1% op het ontwikkelen van fibromyalgie, niet veel hoger dan bij de algemene bevolking (4,1%).

Het is aangetoond dat cognitieve gedragstherapie effectief is bij het ontwikkelen van strategieën om met symptomen om te gaan en nutteloze gedachten en gedragingen die verband houden met chronische pijn te bestrijden. Opnieuw blijkt uit onderzoek dat de beste resultaten worden behaald wanneer het wordt gecombineerd met andere behandelingen en interventies.

Zoals reeds vermeld zijn er ook positieve resultaten geboekt met cognitieve therapie en lichaamsgerichte technieken om stress te verminderen. Psychologische stress is in verband gebracht met een toename van myofasciale triggerpoints en dus met een mogelijke toename van de pijnperceptie.

Recente onderzoeksresultaten naar fibromyalgie

Studies uit 2011 en 2015 hebben aangetoond dat bindweefselbehandelingen, met name myofasciale vrijgave, nuttig kunnen zijn. De resultaten suggereren gunstige effecten op vermoeidheid, lichaamsstijfheid, pijnperceptie en kwaliteit van leven. Manuele lymfedrainage kan ook de stijfheid, depressie en kwaliteit van leven beïnvloeden. Studies hebben verbeteringen aangetoond tot 6 maanden na de behandeling, en het effect neemt af bij de volgende meting, een jaar later. Wanneer er een goed resultaat is bereikt kan een onderhoudsbehandeling worden geadviseerd, bijvoorbeeld ieder half jaar.

Zoals eerder vermeld is het nog steeds nuttig om aan meerdere factoren te werken, waarbij de nadruk ligt op factoren als omgevingsstress, voeding en levensstijl, eventueel ook met behulp van lichaamsgerichte technieken zoals yoga, tai chi en biofeedback. Het wordt ook aanbevolen voor de behandeling van lokale pijnlijke aandoeningen zoals tendinitis, bursitis en uitstralende pijn om nociceptieve stimuli naar het centrale zenuwstelsel te verminderen.

Mythen en misvattingen over fibromyalgie

Fibromyalgie is een door de WHO erkende diagnose en opgenomen in de internationale classificatie van ziekten: daarom is het een vergissing om het alleen als een uitsluitingsdiagnose te beschouwen. De pijn van mensen die lijden aan fibromyalgie is ook niet alleen psychologisch. De pijnlijke ervaring is reëel, maar zoals we al hebben vermeld, wordt het zenuwstelsel gevoeliger en worden kleine prikkels sterker waargenomen dan andere mensen. Er bestaat een verband tussen chronische pijn en de psyche, net zoals u in tijden van stress meer pijn kunt voelen; dit betekent echter niet dat de pijn alleen maar psychisch is of simpelweg voortkomt uit een stressvolle periode.

De symptomen van fibromyalgie kunnen worden verward met het myofasciaal pijnsyndroom, dat ook pijn in verschillende delen van het lichaam kan veroorzaken. Bij het myofasciale pijnsyndroom is vaak een strakke of samengetrokken structuur in de spier voelbaar, wat doorverwezen pijn kan veroorzaken. Dit hoeft echter niet noodzakelijkerwijs aanwezig te zijn bij fibromyalgie. Bovendien hoeft de pijn die gepaard gaat met het myofasciale pijnsyndroom niet noodzakelijkerwijs zowel boven als onder de taille te zijn of in alle vier de kwadranten van het lichaam.

Andere differentiële diagnoses zijn onder meer gewrichtsaandoeningen, polymyalgia rheumatica, neurogene aandoeningen of neuropathieën, lokale enthesitis, degeneratieve discusveranderingen, viscerale pijn en mechanische overbelasting door bijvoorbeeld scoliose of een beenlengteverschil. Andere onderliggende aandoeningen die vergelijkbare symptomen kunnen veroorzaken, zijn onder meer verschillende vitamine- of mineraaltekorten, angst en depressie.

Zoals reeds vermeld kunnen sommige van deze aandoeningen samengaan met fibromyalgie, maar ze kunnen ook optreden zonder dat aan de diagnostische criteria wordt voldaan.

Complementaire en alternatieve therapieën voor fibromyalgie

• De effecten van klassieke massage en klassieke acupunctuur lijken niet langdurig aan te houden bij mensen met fibromyalgie. Het is echter aangetoond dat massage het meest effectief is in combinatie met rekoefeningen.
• Het is aangetoond dat dry needling-technieken effectief zijn bij de behandeling van myofasciale triggerpoints, maar na de behandeling pijn veroorzaken.
• Het gebruik van echografie als behandeling heeft geen langetermijneffecten op de symptomen aangetoond.
• Het lijkt erop dat vormen van elektrische therapie, zoals TENS en FREMS, langdurige effecten hebben gehad op myofasciale pijn, die ook kan optreden bij mensen met fibromyalgie.