Prikkelbaredarmsyndroom (PDS)

Symptomen en progressie van PDS

Buikpijn of krampen, een opgeblazen gevoel en veranderingen in de frequentie of consistentie van de stoelgang zijn veel voorkomende verschijnselen. De pijn kan veranderen na een stoelgang. Sommige mensen voelen zich gehaast of hebben het gevoel dat ze zichzelf niet helemaal hebben leeggemaakt.

Candidiasis en coeliakie zijn geen symptomen van PDS. Voedselintoleranties en andere aandoeningen kunnen ook naast elkaar bestaan of vergelijkbare symptomen veroorzaken, maar vereisen een afzonderlijke evaluatie.

Hoe lang kan het duren?

De aandoening kan lange tijd aanhouden, met betere periodes en opflakkeringen. Het is niet noodzakelijkerwijs progressief en er is geen sprake van geleidelijke vernietiging van de darm. Het pad past zich aan de symptomen en de behandelingsreactie aan; het is niet bewezen dat osteopathie de veronderstelde progressie ervan stopt.

Nieuwe of andere signalen mogen niet automatisch in verband worden gebracht met PDS. Bloed in de ontlasting, onbedoeld gewichtsverlies, koorts of ernstige nachtelijke symptomen vereisen overleg met uw arts.

De darmen, stress en communicatie met de hersenen

De darmen en hersenen communiceren in beide richtingen via verschillende neurale routes en andere biologische signalen. Bij PDS kunnen de viscerale gevoeligheid, de beweeglijkheid en de manier waarop signalen uit de darmen worden verwerkt, worden veranderd.

Stress en angst kunnen de symptomen begeleiden of verergeren, terwijl terugkerende pijn ook zorgen kan veroorzaken. Dit betekent niet dat de stoornis denkbeeldig is of dat het wegnemen van de stress voldoende is om deze op te lossen.

De sympathische en parasympathische componenten fungeren niet als een simpele aan/uit-schakelaar. Serotonine in de darmen mag niet worden gelijkgesteld met serotonine dat rechtstreeks in de hersenen werkt. Deze relaties zijn complex en stellen ons niet in staat een ‘onevenwichtigheid’ te diagnosticeren op basis van alleen de symptomen.

Misselijkheid en andere gerelateerde aandoeningen

Misselijkheid kan in verband worden gebracht met PDS, maar dit wijst er niet op dat de pancreas- of galproductie een zwakke darm compenseert. Aanhoudend braken, aanzienlijke pijn of nieuwe symptomen vereisen een afzonderlijke evaluatie.

Zelfs op kinderleeftijd kunnen frequente buikpijn en veranderingen in de stoelgang optreden. De diagnose en indicaties voor gebruik moeten aan de kinderarts worden toevertrouwd op basis van groei, voeding en gerelateerde symptomen.

Bloed in de ontlasting, slechte groei, vaak braken of een kind dat er ziek uitziet, kunnen niet zomaar worden verklaard door het prikkelbaredarmsyndroom. Pas restrictieve diëten die voor volwassenen worden aanbevolen niet automatisch toe op kinderen: deze kunnen de geschiktheid van de voeding in gevaar brengen.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De arts evalueert de aard en duur van de klachten, de medische voorgeschiedenis, de medicatie en de familiegeschiedenis. Als het klachtenbeeld overeenkomt, kan de diagnose worden gesteld op basis van klinische criteria en geselecteerde tests. Het vereist niet automatisch een colonoscopie of een lange reeks beeldvormende tests.

Bloed-, ontlastings- of andere onderzoeken worden gekozen als ze nuttig zijn bij het differentiëren van bijvoorbeeld coeliakie, ontstekingen of andere oorzaken. Alarmsymptomen en risicofactoren bepalen welke onderzoeken nodig zijn.

Vermoeidheid

Het kan aanwezig zijn, maar het mag niet automatisch worden verklaard door voedingsstoffen die onvoldoende zouden zijn opgenomen. PDS veroorzaakt gewoonlijk geen malabsorptie. Slaap, pijn, voeding, bloedarmoede en andere medische aandoeningen kunnen bijdragen aan vermoeidheid en hiermee moet rekening worden gehouden als het probleem aanhoudt.

Meer informatie: NIDDK, in het Engels.

IBS en psychologisch welzijn

Angst en depressieve stemming kunnen naast IBS bestaan. Het aanpakken van deze aspecten kan deel uitmaken van het proces zonder de beoordeling van darmklachten te vervangen. De nervus vagus is een van de communicatieroutes tussen de organen en de hersenen, en niet de enige verbinding.

Uit onderzoek naar microbiota en neurologische ziekten blijkt niet dat PDS de ziekte van Alzheimer of Parkinson veroorzaakt. Het is niet juist om een mogelijk verband dat in andere contexten is bestudeerd, te vertalen in een voorspelling over één persoon.

Welke ondersteuning kan worden voorgesteld?

Psychologische interventies gericht op het beheersen van PDS, zoals cognitieve gedragstherapie of op de darmen gebaseerde hypnotherapie, kunnen indien nodig worden overwogen met getrainde professionals. Het doel is om de symptomen en de kwaliteit van leven te verbeteren, niet om de persoon ervan te overtuigen dat de pijn alleen maar mentaal is.

Voeding, stoelgang en pijn

Het hebben van PDS betekent niet dat u gluten-, lactose-, suiker- en zetmeelintolerantie heeft, en dat u niet noodzakelijkerwijs een verzwakt immuunsysteem heeft. Een beredeneerd dagboek kan helpen om mogelijke associaties met de arts te bespreken, waardoor steeds grotere uitsluitingen kunnen worden vermeden.

Wat moet er in de uitwerpselen worden opgemerkt?

Constipatie en diarree kunnen qua consistentie en frequentie variëren. Aanhoudende zeer bleke ontlasting, vooral donkere urine of gele huid en ogen, vereisen medische evaluatie: ze worden niet als normale PDS-‘galaandoeningen’ beschouwd.

Het spijsverteringsstelsel heeft sensorische zenuwbanen die pijnsignalen doorgeven. Bij PDS kan er een verhoogde gevoeligheid zijn voor een opgeblazen gevoel of andere darmstimuli. Daarom duidt buikpijn niet op botschade en mag deze niet worden uitgesloten omdat uit onderzoek geen structurele schade blijkt.

Gewichtsverlies en tekenen die opnieuw moeten worden geëvalueerd

Onbedoeld gewichtsverlies moet met uw arts worden besproken. Het is niet gepast om dit toe te schrijven aan slijmvliesvernietigende PDS: de aandoening veroorzaakt gewoonlijk niet dit soort schade of malabsorptie.

Een zeer beperkt dieet kan de inname van voedingsstoffen verminderen, maar deze situatie moet ook worden geëvalueerd zonder andere oorzaken van gewichtsverlies uit te sluiten.

De rol van de microbiota

De darmmicrobiota is het onderwerp van onderzoek bij PDS, maar er is geen enkel profiel dat alle gevallen verklaart. Nekpijn of schedelkenmerken laten ons niet toe een veranderde darmflora af te leiden, noch laten ze zien dat manuele therapie deze via de nervus vagus kan normaliseren.

Wat kan helpen?

De route wordt aangepast aan de heersende aandoening en de voorkeuren van de persoon. Redelijk regelmatige maaltijden, voldoende hydratatie, getolereerde activiteit en aandacht voor slaap kunnen deel uitmaken van de behandeling. Rustig eten kan praktischer zijn dan het tellen van elke hap of het volgen van exacte minutenintervallen.

Water met citroen en olie is geen bewezen protocol voor het elimineren van PDS. Indien gewenst kunnen ontspanningstechnieken worden overwogen zonder geforceerde ademhaling of beloften om de nervus vagus te herstellen.

Rommel

Uw arts of apotheker kan u verduidelijken welke opties geschikt zijn voor uw symptomen, zoals enkele maatregelen tegen constipatie, diarree of pijn. De keuze, dosering en duur zijn afhankelijk van de situatie en contra-indicaties.

Medicijnen die worden gebruikt voor inflammatoire darmaandoeningen zijn niet de normale medicijnen tegen diarree die worden gebruikt om PDS te behandelen; anti-emetica zijn geen gebruikelijke behandeling voor obstipatie. Gebruik de behandeling die is voorgeschreven voor een andere aandoening op basis van de online lijst niet opnieuw.

Het is nuttig om af te spreken wanneer de reactie moet worden geëvalueerd en wanneer opnieuw contact moet worden opgenomen met de arts. Behandeling van symptomen kan klinisch nuttig zijn, zelfs als de aandoening geen enkele, verwijderbare oorzaak heeft.

Meer informatie: NIDDK, PDS-behandeling, in het Engels.

Laatste zoekopdracht

Nieuw onderzoek geeft een update van het inzicht in de diagnose en behandeling van het prikkelbaredarmsyndroom.

PDS is een complexe ziekte van het maag-darmkanaal die geen duidelijke fysieke oorzaak heeft en een geïndividualiseerde benadering van diagnose en behandeling vereist. De onderzoekers benadrukken het belang van het begrijpen van de verschillende aspecten ervan, inclusief potentiële triggers zoals voeding, stress en de balans van de darmmicrobiota. Therapeutische strategieën variëren van veranderingen in levensstijl tot specifieke medicijnen, waarbij de nadruk wordt gelegd op de behoefte aan oplossingen die op maat zijn gemaakt voor elke patiënt.

Lees het volledige onderzoek op PubMed.

Vezelarm en FODMAP-dieet

De keuze van de vezels kan de klachten beïnvloeden. Oplosbare vezels worden mogelijk beter verdragen dan sommige grovere vezels; het bedrag en de verhoging moeten geleidelijk worden aangepast, afhankelijk van de individuele reactie.

Als de eerste indicaties niet voldoende zijn, kan een laag FODMAP-dieetonderzoek met een gekwalificeerde klinische voedingsdeskundige worden overwogen. De reductiefase is beperkt in de tijd en wordt gevolgd door herintroducties om voedingsmiddelen en aanvaardbare hoeveelheden te identificeren.

Het doel is om een zo divers mogelijk dieet te hebben, niet om hele categorieën permanent te elimineren. Voordat u gluten uitsluit, bespreekt u de mogelijke noodzaak van coeliakietesten: het veranderen van uw inname kan het testen verstoren. Er moet bijzondere aandacht worden besteed aan kinderen en mensen die een voedingsrisico lopen.

Details: NIDDK, voeding en PDS, in het Engels.