Wat betekent auto-immuniteit?

Wat betekent auto-immuniteit?

Bij een auto-immuunziekte reageert het immuunsysteem tegen delen van het lichaam, waardoor weefselschade wordt bevorderd of de functie ervan verandert. Sommige ziekten treffen primair één orgaan, andere kunnen meerdere systemen aantasten. Er bestaat geen enkele ‘auto-immuunziekte’ die voor iedereen dezelfde symptomen en hetzelfde medicijn heeft.

Enkele voorbeelden zijn diabetes type 1, reumatoïde artritis en lupus. Chronische inflammatoire darmziekten zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa zijn immuungemedieerde ziekten: ze komen niet in alle opzichten overeen met klassieke ziekten die worden gedefinieerd door de aanwezigheid van specifieke auto-antilichamen.

Welke symptomen kunnen optreden?

Vermoeidheid, pijn, zwelling van de gewrichten, huiduitslag of darmziekten kunnen bij verschillende ziekten voorkomen, maar zijn niet specifiek. De combinatie, duur en progressie van de symptomen zijn leidend bij de beoordeling. Het is niet mogelijk om auto-immuniteit te diagnosticeren op basis van een lijst met veel voorkomende ziekten.

De arts houdt rekening met persoonlijke en familiegeschiedenis, bezoeken en gerichte tests. Zelfs een positief auto-antilichaam moet in de context worden geïnterpreteerd: het duidt niet altijd op een actieve ziekte. Zeer grote panels, uitgevoerd zonder argwaan, kunnen resultaten opleveren die moeilijk te interpreteren zijn.

Hoe worden ze behandeld?

De behandeling hangt af van de aandoening en de aangetaste organen. Insuline is nodig bij diabetes type 1, samen met voorlichting en monitoring. Bij reumatoïde artritis kunnen medicijnen die de ziekteactiviteit veranderen, ontstekingen en gewrichtsschade beperken; het is belangrijk om vroeg met de gespecialiseerde route te beginnen.

Bij inflammatoire darmziekten kunnen ontstekingsremmende medicijnen, immunomodulatoren, gerichte behandelingen en, in sommige situaties, een operatie geïndiceerd zijn. Bij lupus en andere aandoeningen wordt het programma aangepast aan de manifestaties en de ernst ervan. Niet alle mensen hebben dezelfde medicijnen of algemene onderdrukking van het immuunsysteem nodig.

Controles, compatibele activiteiten, goede voeding en psychologische ondersteuning kunnen u helpen met de ziekte te leven. Ze vervangen echter niet de noodzakelijke behandelingen. Stop niet met het innemen van voorgeschreven medicijnen en start niet met producten die beloven ‘het immuunsysteem te stimuleren’ zonder deze met uw zorgteam te bespreken.

Onderzoek en perspectieven

Onderzoek bestudeert nieuwe immunologische doelwitten en gebruikt celmodellen om ziekten beter te begrijpen. Cellen die in het laboratorium zijn geherprogrammeerd, zoals iPSC’s, kunnen helpen bij het onderzoeken van mechanismen en mogelijke medicijnen. Het resultaat verkregen in cellen of dieren bewijst echter niet dat de behandeling effectief en veilig is voor mensen.

Experimentele behandeling moet gescheiden worden van de beschikbare behandelingen en geëvalueerd worden in geschikte klinische onderzoeken. Er bestaat geen universeel regeneratief geneesmiddel voor alle auto-immuunziekten.

Wanneer moet u een arts raadplegen?

Aanhoudende symptomen of een verandering van de gebruikelijke situatie vereisen evaluatie. Iedereen die immunosuppressiva gebruikt, moet de instructies volgen die hij of zij krijgt in geval van koorts of een vermoedelijke infectie. Ernstige kortademigheid, pijn op de borst, verwarring of plotselinge neurologische stoornissen vereisen dringende aandacht.

Bronnen: NHS: behandeling van reumatoïde artritis; NHS: Type 1-diabetes; NHS: inflammatoire darmziekte.